Op de vraag: “Waarom wil jij graag deelnemen aan de ‘Kus een politicus’-campagne“, was mijn antwoord: “Politiek krijgt veel kritiek. Ik wil weten hoe het er echt aan toe gaat. Het is een unieke gelegenheid om meer begrip te krijgen voor onze politici en zelf te ontdekken of ons politiek systeem efficiënt werkt. Wat gebeurt er met de stem van de burger.”

Voor dit project mag ik op stap met Vera Dua. Zij is Vlaams parlementslid, gemeenschapssenator en gemeenteraadslid in Gent. Ik hoop van haar een antwoord te krijgen op enkele van mijn vele vragen.

Op 25 juni is het zover.

Om 12 uur heb ik met Vera Dua afgesproken aan het Vlaams parlement. In het huis der parlementariërs wordt ik door haar ontvangen en na een etentje in het restaurant op de hoogste verdieping van dit gebouw krijg ik uitleg over de taak van het parlement.

Deze taak behoort elke burger te kennen: het parlement controleert de regering en stemt wetten. Op Vlaams niveau spreekt men van decreten in plaats van wetten. Decreten hebben dezelfde waarde als wetten op federaal niveau.

Ik krijg een opsomming van alle instrumenten die het parlement heeft om zijn taak uit te voeren. Van mondelinge vragen, voorstellen van decreet, voorstellen van resolutie, interpellaties,… tot de mogelijkheid tot het houden van een actualiteitsdebat en het oprichten van een thema-commissie. Inderdaad, hier heeft deze burger wél wat uitleg nodig.

Na een rondleiding in het Vlaamse parlement, het federale parlement en de senaat valt het me op hoe elk halfrond een specifieke sfeer uitstraalt. Mijn absolute voorkeur gaat uit naar het Vlaams parlement. Het vroegere postgebouw is prachtig omgebouwd en het doel om er een ‘open huis’ van te maken is zeker geslaagd. Het oude gebouw werd optimaal behouden, maar het talrijke gebruik van glas en roestvrij staal, met als kroon op het werk de prachtige glazen koepel over de plenaire vergaderzaal, zorgen voor een zeer frisse en dynamische sfeer. De aanwezigheid van talrijke Vlaamse kunstwerken zorgen ervoor dat men zich in een museum waant. Dit geldt voor de plenaire vergaderzaal, maar ook voor de 10 commissiezalen, de leeszaal, de koffiekamer voor de Vlaamse volksvertegenwoordigers, de inkom, enz.

Hierna is het tijd voor het serieuze werk.

Elke woensdag is er in het Vlaams Parlement plenaire vergadering. De plenaire vergadering is het hoogste orgaan van het Vlaams parlement en hier komen de volksvertegenwoordigers samen. Ook de ministers van de Vlaamse regering nemen hieraan deel.

De plenaire vergadering controleert de ministers door middel van actuele vragen en interpellaties. Even later zit ik in het parlement en zie en hoor ik zelf hoe het er aan toe gaat tijdens de mondelinge vragen. Vlaamse parlementsleden mogen rechtstreeks actuele vragen stellen aan de bevoegde minister, die dan onmiddellijk een antwoord geeft. Het valt mij op dat artikels die deze ochtend in de krant verschenen, vaak aanleiding geven tot zo’n vraag. Later verneem ik dat deze vragen tot kort voor de plenaire vergadering kunnen worden ingediend, waardoor ik het gevoel krijg dat men hier wel degelijk de vinger aan de pols houdt. In de meeste gevallen was het antwoord van de minister bevredigend volgens de vragensteller en werd die daarvoor vriendelijk bedankt. Ik neem aan dat dit niet altijd zo is. Wanneer verschillende actuele vragen over éénzelfde thema worden ingediend kunnen zij omgevormd worden tot een themadebat. Zo’n debat wordt voorbereid in een commissie.

Een commissie is een vaste vergadering van een beperkt aantal Vlaamse volksvertegenwoordigers, die gespecialiseerd is in een bepaalde materie. Alle ontwerpen en voorstellen van decreet, voorstellen van resolutie, en de begroting daarover worden in principe eerst in de commissie behandeld en pas daarna in de plenaire vergadering. In de commissie kan de minister die bevoegd is over die materie ondervraagd worden met vragen om uitleg of interpellaties. Tijdens interpellaties kan een parlementariër een minister rechtstreeks vragen stellen over diens beleid. Naar aanleiding van een interpellatie kan een met redenen omklede motie of een motie van wantrouwen worden ingediend. Bij een interpellatie kan dus de politieke verantwoordelijkheid van de Vlaamse Regering of van een minister in het gedrang komen, wat bij gewone vragen niet het geval is. Over de moties wordt gestemd in een volgende plenaire vergadering.

Later tijdens de plenaire vergadering volgt de hoofdelijke stemming.

Hier spreekt een volksvertegenwoordiger zich uit over een voorstel van decreet (ingediend door een parlementariër) of een ontwerp van decreet (ingediend door de Vlaamse regering zelf). Wanneer een decreet wordt goedgekeurd wordt zij eerst in een definitieve tekst gegoten en naar de Vlaamse regering gestuurd die het decreet bekrachtigt en afkondigt. Pas dan treedt het in werking en wordt het bekendgemaakt in het Belgisch staatsblad. Er kan ook worden gestemd over een voorstel van resolutie (aanbevelingen van het Vlaams Parlement aan de Vlaamse regering). Deze resoluties houden geen verplichting in naar de Vlaamse regering toe, maar hebben wel een belangrijk politiek gezag.

Ik ben ervan overtuigd dat mijn uiteenzetting de kloof tussen de politiek en de burger niet zal verkleinen. Mijn verslag is te kort. Ik heb namelijk veel meer indrukken opgedaan dan ik hier heb kunnen neerschrijven.

Mijn verslag is ook te lang. Ik betrap er mezelf op dat ik lange verslagen niet zo snel lees en als de auteur geen boeiende schrijfstijl heeft, heb ik zin om na enkele alinea’s af te haken. Het is veel boeiender om zo’n dag zelf mee te maken dan er over te lezen.

Misschien zou elke burger eens de moeite moeten doen om het parlement te bezoeken en een plenaire vergadering of een commissievergadering bij te wonen. Een persoonlijke rondleiding door een echte rot in het vak is natuurlijk niet voor iedereen weggelegd, waarvoor mijn dank.

Ik heb wel ondervonden dat, als de burger echt geïnteresseerd is, hij zéér goed op de hoogte kan zijn van alles wat er op politiek vlak gebeurd.

Via het internet kan hij bijvoorbeeld naar de website van het Vlaamse Parlement surfen, waar alle mogelijke informatie over de werking van het parlement duidelijk staat uitgelegd.

Ook kan hij er de agenda van de verschillende commissies en van de plenaire vergadering raadplegen en later de verslagen van elke commissievergadering of plenaire vergadering nalezen.

Vera Dua heeft mij vandaag wegwijs gemaakt in een voor de meeste burgers onbekende wereld. Waarvoor mijn oprechte dank.

Haar engagement, verwachtingen, drukke agenda (partijbesturen, fractievergaderingen, commissies, hoorzittingen, gemeenteraden in Gent, bezoeken,…) , vormen het onderwerp van een volgende ontmoeting. Ook haar omgang met de media en de invloed van die media op de politiek en op de mening van de burger over politiek, is iets wat we’ dan gaan bespreken.